Thee in Nederland rond de eeuwwisseling
Thee was als genotsmiddel in Nederland in de zeventiende eeuw bekend geraakt. Rond 1900 raakte de uitgebreide middagthee in ons land ingeburgerd. Deze gewoonte was afkomstig uit Engeland, waar de afternoon tea al sinds het begin van de negentiende eeuw genuttigd werd.
De middagthee begon als een sociale aangelegenheid, de zogeheten 'jour' of ontvangdag – bij de middenstand sprak men overigens van een dameskransje – waarbij de gastvrouw op een vaste middag
in de week op informele wijze haar gasten ontving. Hierbij werden schaaltjes met allerlei lekkernijen als bonbons, koekjes, cake en petitfours gepresenteerd.
Voor het serveren van de thee had men een keur aan zilverwerk en (Japans of Chinees) porselein in huis. Een rijk gedekte theetafel met een kostbaar theeservies was een belangrijk statussymbool.
De gastvrouw schonk de thee doorgaans zelf in. In het zilveren trekpotje werd een sterk thee-extract gemaakt, waarvan steeds een bodempje werd uitgeschonken in de kopjes en dat vervolgens aangevuld diende te worden met heet water uit een bouilloire.
Pas in de loop van de negentiende eeuw hebben grote theepotten, waarin de thee in de gewenste sterkte gezet kon worden, het gebruik van het trekpotje en de bouilloire langzaam maar zeker verdrongen. De bouilloires waren doorgaans van zilver of koper en mochten vanwege hun kostbare en fraaie uitvoering niet onopgemerkt blijven.
Ze werden dan ook op een kleine guéridon, een bijzettafeltje (kettle stand) neergezet. Tegen het midden van de achttiende eeuw zijn de houten theestoven ontstaan. De houten kistjes waren aan de
binnenzijde met metaal afgeschermd, zodat daarin een brandend komfoor geplaatst kon worden met daarop de waterketel. Het hengsel aan de theestoof maakte deze gemakkelijk verplaatsbaar van de keuken naar salon.
Wij hebben voor u een kleine collectie theestoven bijeen gebracht.
 | |  |
Biedermeier theestoof, ca. 1850 - 1880 van mahoniehout en koperen binnenbak. | | Louis Seize / Empire, 1790 - 1820 van mahonie met koperen binnenbak en banden. |
